“Osmanlı Devlet Arması” günümüzde Yüzük, Kolye, Bileklik, Rozet ve Kol Düğmesi gibi takı ve aksesuarlarda oldukça yoğun olarak kullanılan ve takı severler tarafından da talep gören bir figürdür. Bu yazımızda “Osmanlı Devlet Armasının Tarihi ve üzerindeki sembollerin anlamları “ üzerinde duracağız.

 

Osmanlı Devlet Armasının Tarihi

 

"Osmanlı Devlet Arması" 19. Yy.’ da "I. Abdülmecid" zamanında tasarlanmıştır. Son şeklini ise ufak değişiklikler ile "I. Abdülmecid’in oğlu II. Abdülhamit" vermiş ve "17 Nisan 1882" tarihinde resmi devlet arması olarak kullanılmaya başlanmıştır.

 

“1853 -1856” yılları arasında ki "Kırım savaşında"  “Osmanlının” “Rusya’ya” karşı kazandığı zafer sonrası, “Osmanlının” savaşında ki müttefikleri “İngiltere ve Fransa” ile arasında dostluk rüzgârı esmeye başlamıştır. “Kırım” savaşı sonrası taraflar arasında (Osmanlı Devleti, İngiltere, Fransa, Rusya) “Paris Antlaşması” imzalanmıştır. Bu anlaşmaya göre temel olarak azınlıkların hakları genişletilecek, “Osmanlı Devleti”  “Avrupa Devletler Topluluğunun” bir üyesi olacak ve  “Osmanlı Devletinin”  toprak bütünlüğü “Bağımsız Avrupa Devletlerinin” garantisi altında olacaktır.

 

Bu anlaşma sonrası “Fransa İmparatoru III. Napolyon”  "Osmanlı Devleti" ile ilişkileri geliştirmek amacı ile “I. Abdülmecid’ e”  Fransa’nın en yüksek nişanı olan “Lejyon Nişanını” (Légion d’honneur) vermiştir.

 

Bu hareket karşısında geri kalmak istemeyen “İngiltere Kraliçesi II. Victoria” “I. Abdülmecit”  için “Dizbağı Nişanı” hazırlatmıştır. Ancak ufak bir sorun vardır. O’da bu nişanı ilk hazırlayan ve dağıtmaya başlayan “III. Edward’ın” “1348” yılında koyduğu kanuna göre bu nişanın verilebilmesi için söz konusu nişanın verileceği  devletin armasının “Winsdor” sarayında bulunan “St.George Kilesine” asılması gerekmektedir. Buna karşın o tarihe kadar “Osmanlı Devletinin” bir arması bulunmamaktadır. Bunun üzerine “II. Victoria” “Prens Charles Young’ı”  Osmanlı Devleti için bir devlet arması hazırlaması ve gerekli bilgileri toplaması için “İstanbul’a”  gönderir.  “Prens Charles Joung” gerekli çalışmları ve araştırmaları yaptıktan sonra “İngiltere’ ye” geri döner ve armanın çalışmalarını yapmaya koyulur. İlk örneklerin hazırlanması ve Osmanlı Padişahı I. Abdülmecid tarafından onaylanması sonrası arma hazırlanıp “St. George” kilisesine asılır ve  “Dizbağı Nişanı’da” nihayet “I. Abdülmecid’e”  ulaştırılır.

 

Söz konusu “Osmanlı Devlet Arması” üzerinde “II. Abdülhamit” tarafından ufak bazı değişiklikler yapılır ve “17 Nisan 1882” yılında resmi devlet arması olarak kullanılmaya başlanır.

 

 

Osmanlı Devlet Armasının Anlamı

Osmanlı Devlet arması üzerinde 30 adet sembol bulunmaktadır. Bu semboller ve anlamlarını aşağıda bulabilirsiniz.

 

  1. Tuğranın etrafındaki güneş motifi, padişahın güneşe benzetilmesinden ileri gelir.
  2. II. Abdülhamit'in tuğrası
  3. Sorguçlu serpuş: Osman gaziyi ve tahtı temsil eder.
  4. Yeşil Hilafet sancağı
  5. Süngülü tüfek: Nizam-ı Ceditle birlikte Osmanlı ordusunun asıl silahı olmuştur.
  6. Çift taraflı teber
  7. Toplu tabanca
  8. Terazi: şeşper ve asaya asılıdır, adaleti temsil eder.
  9. (Üstte) Kuran-ı Kerim. (Altta) Kanunnameler.
  10. Nışan-ı al-i imtiyaz: Devlet adına faydalı işlerde bulunmuş ilim adamları, idareci ve askerlere veriliyordu.
  11. Nışan-ı Osmani: Sultan Abdülaziz Han tarafından 1862'de ihdas edilmiş olup, devlet hizmetinde üstün başarı sağlayanlara verilirdi.
  12. Asa ve şeşper
  13. Çapa, Osmanlı denizciliğini temsil eder.
  14. Bereket boynuzu
  15. Nışan-ı iftihar
  16. Yay
  17. Mecidi nişanı
  18. Borazan, modern mızıka takımının kullandığı çalgı aletidir.
  19. Şefkat nışanı, 1878'de II. Abdülhamit Han tarafından ihdas edilmiş olup; savaş zamanında, büyük afetlerde devlete, millete hizmet eden kadınlara verilirdi.
  20. Top gülleleri (Bazı armalarda bulunmuyor)
  21. Kılıç
  22. Top, topçu ocaklarını temsil eder.
  23. El siperlikli tören kılıcı: bu kılıç klasik Türk kılıcı olmayıp, o devirdeki subaylar tarafından kullanılırdı.
  24. Mızrak.
  25. Çift taraflı teber, orduda üst düzey görevliler tarafından üstünlük sembolü olarak kullanılmıştır.
  26. Tek taraflı teber (balta)
  27. Bayrak
  28. Osmanlı sancağı
  29. Mızrak: Son dönem mızraklı süvari alayları.
  30. Kalkan, Ortasında stilize edilmiş bir güneş motifi var. 12 yıldız: Rivayete göre bu 12 yıldız 12 burcu temsil eder. Güneş bu burçlar üzerinde hareket eder.